De recente binnenstedelijke transformaties zijn gericht op het verminderen van retailleegstand en het herbestemmen van leegstaande panden, waaronder horeca en woningen. Gemeenten en centrummanagementorganisaties staan echter soms deze ontwikkelingen in de weg, uit angst dat dit leidt tot permanente leegstand. Deze veronderstellingen houden beleidsmatig leegstand in stand, terwijl eigenaren willen investeren in hun gebouwen, meldt Nieuws Impuls.
Het is cruciaal dat zowel gemeenten als eigenaren van leegstaande panden een gezamenlijke visie ontwikkelen. Bij transformaties moet er vanaf het begin creatief worden gezocht naar oplossingen. Voor de overheid betekent dit een flexibeler omgevingsplan, dat variatie in functies toelaat, wat eigenaren de mogelijkheid biedt om te investeren zonder de angst voor langdurige leegstand.
Om leegstand tegen te gaan, kunnen gemeenten zich meer richten op innovatieve benaderingen bij transformaties. Het programma Impulsaanpak Winkelgebieden kan bijvoorbeeld financiële ondersteuning bieden voor transformaties. Er moet onderzocht worden of vastgoed zodanig kan worden ontwikkeld dat het benodigd is voor meerdere functies en daardoor flexibeler inzetbaar is. Flexibiliteit kan bovendien bijdragen aan duurzaamheidsdoelstellingen.
Creatieve benaderingen
De noodzaak voor aanpasbaarheid in het vastgoed wordt steeds urgenter gezien de dynamiek in de maatschappelijke functies. Technologische vooruitgang veroorzaakt versnelde veranderingen in hoe vastgoed wordt gebruikt, hetgeen vraagt om creativiteit in de ontwikkelingsprocessen. Het huidige vastgoed dient niet alleen te voldoen aan de hedendaagse eisen, maar moet ook zijn toekomstbestendigheid waarborgen.
De problematiek van sloop en vernieuwing na 30 jaar is wijdverspreid, hoewel veel gebouwen constructief nog vrij goed functioneren. Duurzaamheid en circulaire principes dienen in het ontwerpproces geïntegreerd te worden, wat echter uitgebreide investeringen en expertise vereist.
Historische binnensteden zijn vaak flexibeler in het toestaan van functiewijzigingen, wat waardevolle lessen oplevert voor toekomstig vastgoed. Creatieve transformaties, zoals de herontwikkeling van het Groot Handelshuis in Groningen, tonen aan dat zorgvuldig hergebruik van vastgoed mogelijk is.
Locatie-specifieke transformaties
De locatie van vastgoed speelt een belangrijke rol in de haalbaarheid van transformaties. Transformaties in kernwinkelgebieden vereisen vaak aanpassingen op gebouwniveau, terwijl grotere herontwikkelingen meer integrale planning vereisen. Het project Orchard in Rijswijk is een voorbeeld van succesvolle binnenstedelijke transformatie met meer dan 2500 nieuwe woningen.
Bij herontwikkeling van voormalige V&D-panden in historische steden ligt de uitdaging in het combineren van culturele waarde met commerciële mogelijkheden. Een gezamenlijke aanpak door eigenaren kan economische haalbaarheid stimuleren, zoals gezien bij de Nieuwstraat in Maastricht.
Referentiekader voor transformaties
De herbestemming van vastgoed kan geoptimaliseerd worden door bredere referentiekaders te hanteren en creatief te denken over mogelijkheden. Een investering in multifunctionele vastgoedontwikkeling kan financiële voordelen opleveren, hoewel dergelijke plannen uitdagingen met zich meebrengen.
België als referentie
In België ziet men vaker succesvolle transformaties van vastgoed door een soepeler wettelijke en organisatorische aanpak. Grootschalige projecten, zoals de transformatie van Proximus-kantoren in Antwerpen, zijn voorbeeldig voor transformeerbaar bouwen, wat in Nederland nog niet altijd het geval is.
Kansen in retail
De grootste kansen voor transformeerbare ontwikkelingen liggen binnen de retailsector. De centrale ligging van retailpanden maakt ze aantrekkelijk voor verschillende functies, wat een innovatie in vastgoedtransformatie kan ondersteunen. Een alternatieve benadering van deze transformaties kan significant bijdragen aan de adaptatie van de sectoren die nu met leegstand kampen.
Jorine de Soet is directeur/eigenaar van KIR (Kordaat in Ruimte), Jaco Meuwissen directeur/aandeelhouder van 3W Real Estate en Herman Kok hoofd research bij Conceptional.
