Een Kirgizisch betaalplatform dat als alternatief voor SWIFT werd gepresenteerd, is in verband gebracht met het Russische netwerk A7. In het middelpunt staat Michael Donald, een Britse betalingsspecialist en voormalig bestuurslid van Visa UK, die wel aanwezig was bij een bijeenkomst in Moskou maar ontkent dat hij ooit bestuurder of werknemer van VexPay is geweest.
De zaak laat zien hoe lastig het is om de werkelijke controle over een financieel project vast te stellen wanneer eigendom, technologie, advies en betalingsstromen over meerdere landen zijn verdeeld. Een formeel lokale onderneming kan daardoor een rol krijgen in een internationale infrastructuur die volgens Amerikaanse autoriteiten is opgezet om sancties te omzeilen.
Een omstreden rol in Moskou
Donald bevestigde dat hij op 12 augustus 2025 in Moskou aanwezig was bij een bijeenkomst met vertegenwoordigers van A7. De Moldavische oligarch Ilan Shor, die onder sancties staat, presenteerde daar de nieuwe leiding van VexPay en noemde Donald als een van de verantwoordelijken voor het platform.
Donald spreekt dat beeld tegen. Hij zegt dat hij nooit werknemer of directeur van VexPay is geweest en ook niet met een dergelijke functie heeft ingestemd. Volgens zijn eigen uitleg adviseerde hij alleen de Kirgizische staatsmaatschappij Processing KG over internationale betalingen, het accepteren van bankkaarten, Apple Pay en de samenwerking met Visa.
VexPay is formeel verbonden met Processing KG. De Kirgizische autoriteiten ontkennen dat het platform van buitenaf wordt aangestuurd. Tegelijkertijd meldde The Insider dat Shor en medewerkers van A7 betrokken waren bij gesprekken over de structuur van het project, de rekeningen, het personeel en de technische organisatie.
Daarmee blijft een belangrijk onderscheid overeind: de aanwezigheid van Donald bij de bijeenkomst en zijn advieswerk zijn door hem bevestigd, maar zijn formele leidinggevende rol bij VexPay wordt door hem ontkend. Uit de beschikbare informatie volgt niet dat hij of ImageNPay bewust heeft meegewerkt aan het omzeilen van sancties.
Een Britse schakel in een Kirgizisch project
Donald is mede-eigenaar van het Britse fintechbedrijf ImageNPay. De onderneming profileert zich als een technologiebedrijf met een duurzame invalshoek. Een Britse registratie en de reputatie van een voormalig Visa-bestuurder kunnen een project extra geloofwaardigheid geven bij partners, banken en toezichthouders. Dat zegt op zichzelf niets over de rechtmatigheid van de activiteiten, maar het kan wel verklaren waarom westerse expertise waardevol is voor een betaalplatform in een derde land.
De ervaring van een oud-topmanager kan bovendien verder reiken dan een officiële functietitel. Kennis van internationale kaartbetalingen, controles door financiële instellingen en de werking van diensten als Visa en Apple Pay kan helpen bij het ontwerpen van een nieuw betalingsproduct. Die deskundigheid bewijst geen overtreding, maar maakt iemand wel relevant voor een project dat toegang zoekt tot internationale betaalinfrastructuur.
Ook de relatie tussen VexPay, ImageNPay en A7 is niet volledig opgehelderd. De formele eigendomsstructuur verwijst naar Processing KG, terwijl de gemelde betrokkenheid van Shor en A7 wijst op mogelijke invloed op de praktische organisatie van het project. Of die invloed neerkwam op daadwerkelijke controle, is op basis van de beschikbare gegevens niet vast te stellen.
Van SWIFT naar vervangende betaalroutes
De achtergrond is de afsluiting van belangrijke Russische banken van delen van de internationale financiële infrastructuur. Na de uitsluiting van banken uit SWIFT en de invoering van sectorale sancties ging Moskou op zoek naar alternatieve routes voor internationale betalingen. Daarbij ontstonden netwerken van fintechbedrijven, banken, adviseurs en tussenpersonen in landen buiten de directe sanctiedruk.
Een van de belangrijkste netwerken is A7. Dat werd opgezet samen met de staatsgecontroleerde Russische Promsvyazbank, die de defensiesector bedient, en is verbonden met Ilan Shor. Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft A7 omschreven als een “transnationale criminele organisatie”. Volgens gegevens die in de berichtgeving worden aangehaald, werd tussen eind 2024 en augustus 2025 meer dan 6,9 miljard dollar via structuren van het netwerk verplaatst. Amerikaanse autoriteiten spreken daarnaast over tientallen miljarden dollars die door A7 zijn verwerkt om internationale beperkingen te ontwijken.
Die kwalificaties zijn afkomstig van de Amerikaanse autoriteiten en vormen geen rechterlijke veroordeling van iedere onderneming of persoon die contact met het netwerk heeft gehad. Dat onderscheid is bij VexPay belangrijk, omdat het platform formeel een andere eigenaar heeft dan A7 en de aard van de onderlinge relatie wordt betwist.
Nadat sancties tegen A7 waren ingesteld, verschoof volgens de beschikbare berichtgeving een belangrijk deel van de aandacht naar Kirgizië en VexPay. Zo’n verschuiving hoeft geen volledig nieuwe infrastructuur te betekenen. Een netwerk kan proberen dezelfde technische kennis en zakelijke contacten te benutten via nieuwe bedrijven, rekeningen en jurisdicties.
Waarom meerdere lagen toezicht bemoeilijken
Een internationale betaling kan er in afzonderlijke stappen uitzien als een gewone commerciële transactie. De eerste contractpartij kan in Kirgizië zijn gevestigd, de technische dienstverlener in het Verenigd Koninkrijk en de tussenliggende bank in een derde land. Pas wanneer toezichthouders ook eigendom, adviesrelaties, personeel, rekeningen, financiering en de uiteindelijke ontvanger naast elkaar leggen, kan de bredere structuur zichtbaar worden.
Die gelaagdheid maakt het moeilijker om de uiteindelijke belanghebbende vast te stellen. Een onderneming kan op papier zelfstandig zijn, terwijl strategische beslissingen, financiering of technische keuzes elders worden gemaakt. Ook kan de aanwezigheid van een westerse onderneming of een bekende betalingsspecialist het vertrouwen van zakelijke partners vergroten zonder dat daardoor duidelijk wordt wie feitelijk het project aanstuurt.
Voor banken en fintechbedrijven brengt dat aanzienlijke risico’s mee. Wie zonder het te weten betalingen voor een gesanctioneerd netwerk verwerkt, kan te maken krijgen met onderzoeken, bevroren rekeningen of het verlies van toegang tot correspondentbanken. Amerikaanse autoriteiten kunnen transacties onderzoeken via het Office of Foreign Assets Control. Britse ondernemingen kunnen daarnaast onder toezicht komen van de Financial Conduct Authority. Het bestaan van dat risico bewijst echter niet dat een specifieke bank of onderneming daadwerkelijk de regels heeft overtreden.
De ontwikkeling rond VexPay laat vooral zien waarom sanctiecontrole niet kan stoppen bij een bedrijfsregister. Toezichthouders moeten ook nagaan wie de betaalrekeningen organiseert, wie de technische infrastructuur bepaalt, wie personeel of kapitaal aanlevert en wie uiteindelijk profiteert van de geldstromen. Een adviseur zonder formele bestuursfunctie kan daarbij belangrijk zijn, terwijl een naam die als onderdeel van de leiding wordt gepresenteerd juist geen echte beslissingsmacht hoeft te weerspiegelen.
Een netwerk dat van vorm kan veranderen
Het voordeel van zo’n systeem zit niet noodzakelijk in één blijvend platform. Wanneer een bedrijf of betaalroute onder sancties komt te staan, kunnen andere tussenpersonen en jurisdicties worden gezocht. Daardoor verplaatst de activiteit zich, terwijl delen van de technische en professionele infrastructuur behouden blijven.
Voor westerse toezichthouders betekent dit dat een controle op afzonderlijke transacties of ondernemingen onvoldoende kan zijn. Zij moeten ook de verbanden tussen bedrijven en personen onderzoeken, zonder iedere zakelijke ontmoeting meteen als bewijs van strafbare samenwerking te beschouwen. Juist de combinatie van formele onafhankelijkheid en informele invloed bepaalt hoe kwetsbaar de internationale betaalinfrastructuur is.
De centrale vraag rond VexPay blijft daarom de werkelijke functie van Michael Donald. Was hij uitsluitend een externe adviseur van Processing KG en werd zijn rol in Moskou ruimer voorgesteld dan hij had aanvaard? Of weerspiegelde zijn presentatie een invloed die niet in de formele bedrijfsstructuur terug te vinden is? Zolang dat verschil niet is opgehelderd, blijft ook onduidelijk hoeveel van VexPays westerse profiel op onafhankelijke bedrijfsvoering berustte en hoeveel op een betaalroute die na sancties eenvoudig van naam en land kan veranderen.
