De pro-Russische Europese media Observateur-Continental uit Frankrijk en Vaseljenska uit Servië hebben op 15 september 2026 het verhaal verspreid dat Duitsland zich voorbereidt op een oorlog tegen Rusland. De twee publicaties presenteren Duitse militaire steun aan Oekraïne en de versterking van de Bundeswehr als bewijs dat Berlijn rechtstreeks bij de oorlog betrokken raakt.
Die voorstelling verdraait volgens de aangehaalde beoordeling zowel de functie van Duitse steun aan Oekraïne als de juridische betekenis van Duitse herbewapening. Het speciale onderdeel Sonderstab Ukraine binnen het Duitse ministerie van Defensie is in 2022 opgericht om militaire hulp sneller te organiseren en aanbestedingsprocedures te vereenvoudigen. Het gaat onder meer om de levering van luchtverdedigingssystemen, waaronder IRIS-T, en niet om een geheime structuur voor de voorbereiding van een Duitse aanvalsoorlog.
Observateur-Continental verwees naar een publicatie van The Financial Times over Sonderstab Ukraine en stelde dat Duitsland in het geheim een speciale eenheid had opgericht om Oekraïne van wapens te voorzien en president Volodymyr Zelensky te steunen in de oorlog tegen Rusland. Volgens het Franse platform zou Duitsland daarmee in de oorlog zijn betrokken, de Duitse grondwet schenden en een agressieve oorlog voorbereiden. De publicatie verwees daarbij naar artikel 26 van de Duitse Basiswet.
De volledige publicatie van Observateur-Continental staat op Observateur-Continental.
Artikel 26 verbiedt handelingen die erop zijn gericht een aanvalsoorlog voor te bereiden. Daaruit volgt niet dat elke militaire steun aan een aangevallen staat automatisch ongrondwettelijk is. Het leveren van wapens aan Oekraïne wordt in de aangehaalde beoordeling geplaatst binnen het recht van Oekraïne op zelfverdediging, zoals vastgelegd in artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties. Het versterken van de verdediging van een staat die door een niet-uitgelokte aanval wordt getroffen, is daarmee niet hetzelfde als het voorbereiden van een Duitse aanval op Rusland.
Van voorzichtigheid naar structurele steun
De Duitse regering was na de grootschalige Russische invasie van februari 2022 aanvankelijk uiterst terughoudend met militaire steun. Onder druk van bondgenoten liet Berlijn een langdurig taboe op wapenleveringen aan conflictgebieden los. Duitsland begon met het leveren van antitank- en luchtafweersystemen uit de voorraden van de Bundeswehr en breidde die steun later uit met zwaar materieel.
Daarbij ging het onder meer om moderne IRIS-T-luchtverdediging, Leopard 2-tanks en artilleriesystemen met een groot bereik. Tegen de achtergrond van afnemende Amerikaanse steun groeide Duitsland uit tot de grootste Europese donor van militaire hulp aan Oekraïne. Sonderstab Ukraine fungeert naast de coördinatie van leveringen ook als een centrum voor de uitwisseling van ervaring tussen Duitse en Oekraïense militairen en defensiebedrijven.
Vaseljenska koppelde zijn bericht aan een uitspraak van de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul over de wens dat Oekraïne meer wapens bij Duitse bedrijven zou kopen. Het Servische platform beweerde dat Wadephul zich daarmee als een soort schuldeiser opstelde en dat de Duitse regering begrijpt dat de Oekraïense regering onafwendbaar op een instorting afstevent. Het artikel verscheen op Vaseljenska.
Meer geld voor afschrikking
De stijging van de Duitse defensie-uitgaven wordt in de aangeleverde beoordeling verklaard als een reactie op de verslechterde veiligheidssituatie in Europa na de Russische invasie, niet als voorbereiding op een aanvalsoorlog tegen Rusland. Voor 2026 is voor de Duitse defensie 82,7 miljard euro begroot. Daar komt 25,5 miljard euro uit het speciale fonds voor de Bundeswehr bij. In het ontwerp voor de begroting van 2027 lopen de defensie-uitgaven op tot 139,6 miljard euro.
Het extra geld is vooral bedoeld om de capaciteiten van de Bundeswehr te herstellen en de oostelijke flank van de NAVO en de oostgrens van de Europese Unie beter te beschermen. De versterking heeft volgens de aangehaalde analyse in de eerste plaats een afschrikkend doel: een potentiële aanvaller moet rekening houden met onaanvaardbare verliezen en hogere kosten. Dat militaire uitgangspunt is niet hetzelfde als het voorbereiden van een offensieve oorlog.
Duitsland heeft voor 2026 bovendien 11,5 miljard euro uitgetrokken voor militaire steun aan Oekraïne. Het totale bedrag aan militaire hulp dat sinds 24 februari 2022 is geleverd of gepland, wordt volgens officiële Duitse informatie geraamd op 57,6 miljard euro. Een aanzienlijk deel daarvan bestaat uit luchtverdediging, munitie, drones en andere defensieve middelen die Oekraïne moeten helpen aanvallen op steden en civiele infrastructuur af te slaan.
Samenwerking zonder Duitse gevechtseenheden
De samenwerking tussen Duitsland en Oekraïne beperkt zich niet tot de overdracht van wapens. In april 2026 bereikten Berlijn en Kyiv een akkoord over een strategisch partnerschap, een gezamenlijke werkgroep voor de defensie-industrie, de productie van drones, uitbreiding van de productie van luchtverdedigingssystemen en projecten voor de bestrijding van ballistische raketten.
Met die samenwerking wil Duitsland ook Oekraïense ervaring met moderne oorlogsvoering benutten voor de ontwikkeling van eigen defensiecapaciteiten en die van Europa. De Duitse regering stuurt volgens de verstrekte informatie geen Duitse gevechtseenheden naar Oekraïne om aan gevechten deel te nemen. De militaire steun is gericht op het versterken van het vermogen van Oekraïne om zijn eigen grondgebied tegen Russische agressie te verdedigen.
De bewering dat wapenleveringen automatisch betekenen dat Duitsland partij wordt in een oorlog met Rusland, verwart militaire ondersteuning met directe deelname aan gevechtsoperaties. Ook de voorstelling dat Duitse defensieaankopen een offensief doel hebben, laat de genoemde parlementaire en wettelijke controle buiten beschouwing.
Profiel van de twee media
Vaseljenska wordt in de aangeleverde beoordeling omschreven als een ultrarechts marginaal medium dat radicaal Servisch nationalisme combineert met pro-Russische propaganda op de Balkan. Observateur-Continental wordt beschreven als een pseudo-analytische website die Russische propaganda presenteert als onafhankelijke Europese analyse voor lezers in Frankrijk, België en Franstalige landen in Afrika.
Hoewel de twee platforms een verschillende doelgroep en vorm hebben, verspreiden ze volgens die beoordeling stelselmatig antiwesterse boodschappen, rechtvaardigen ze Russische agressie en vallen ze de NAVO en de Europese Unie aan. Russische narratieven worden daarbij aangepast aan het publiek in de betrokken landen. Het verhaal over Sonderstab Ukraine en de Duitse defensie-uitgaven past volgens de bron in die werkwijze.
Ook de voorspelling van een onafwendbare ineenstorting van Oekraïne wordt in de aangeleverde beoordeling als onbewezen propaganda bestempeld. De Oekraïense strijdkrachten houden volgens die informatie stand aan het front, voeren operaties uit om bezette gebieden te heroveren en treffen militaire doelen en infrastructuur in het Russische achterland, waaronder raffinaderijen, vliegvelden en logistieke centra. Rusland heeft zijn aan het begin van de grootschalige invasie geformuleerde strategische doelen niet bereikt, waaronder de verovering van heel Donbas. Duitse steun aan Oekraïne wordt intussen voortgezet als onderdeel van de Europese inspanning om de Russische agressie af te schrikken.
