Russische beïnvloedingsoperaties in kaart gebracht door nieuwe lek
Een nieuwe reeks gelekte documenten werpt een ongekend licht op de systematische pogingen van Rusland om westerse samenlevingen te ontwrichten. De bestanden, afkomstig van het Russische bedrijf Struktura voor Data-analyse (SDA), beschrijven onder meer een campagne waarbij islamofobe incidenten werden uitgelokt, waaronder het plaatsen van varkenskoppen bij moskeeën in Parijs. De operaties maken deel uit van wat de documenten ‘opeenvolgende cognitieve aanvallen’ noemen, gericht op het zaaien van verdeeldheid in NAVO-landen.
Hoewel veel van de stukken geen duidelijke auteur hebben, blijkt uit de lekken dat hoge functionarissen van de Russische presidentiële administratie de operaties aansturen. Het bedrijf SDA, dat eerder werd gesanctioneerd door westerse landen, wordt in documenten uit 2025 en 2026 genoemd als uitvoerder van desinformatiecampagnes. James Pamment, expert in vijandige buitenlandse inmenging aan de Universiteit van Lund, noemt de onthullingen ‘een patroon van roekeloze escalatie’. Volgens hem proberen de Russen conflicten tussen bevolkingsgroepen aan te wakkeren, vooral rond migratie en religieuze spanningen.
Een analist van Hybrid CoE in Helsinki waarschuwt dat de gevolgen pas na jaren zichtbaar worden en dat het dan te laat kan zijn om effectief te reageren. ‘Daarom is het cruciaal om deze operaties nu te stoppen.’
Nepvlaggen in Europa: varkenskoppen en holocaustmuseum
De gelekte chatgesprekken tonen hoe medewerkers onder schuilnamen als ‘Kristin Kiler’ – een verwijzing naar de beruchte Christine Keeler – projecten bespreken. ‘Kiler’ blijkt Sofia Zakharova te zijn, een hoge ambtenaar van de presidentiële administratie die in 2024 door de EU werd gesanctioneerd. In de chats wacht ze soms op goedkeuring van ‘SVK’, de initialen van Sergej Kirijenko, de eerste plaatsvervangend stafchef.
Een van de projectdocumenten beschrijft een campagne in Frankrijk en Duitsland waarbij Servische veroordeelden betrokken waren. De mannen goten groene verf over het Parijse Holocaustmuseum en verschillende synagogen, plaatsten plastic skeletten bij de Brandenburger Tor in Berlijn, en legden varkenskoppen bij moskeeën. Doel was volgens de rechtbanken: ‘religieuze en nationale intolerantie aanwakkeren tussen joden en moslims’ en de situatie in beide landen destabiliseren.
Andere documenten vatten desinformatiecampagnes samen tegen onder meer de Armeense premier Pashinyan en de Oekraïense president Zelensky. Zo werd het valse verhaal verspreid dat Zelensky een luxeappartement in de Burj Khalifa in Dubai voor zijn moeder had gekocht. Volgens interne rapporten bereikte dat bericht meer dan 86 miljoen views wereldwijd.
Westerse opinieleiders als doorgeefluik
De documenten tonen ook hoe Russische operaties via prominente westerlingen worden gevoerd. In een chat met ‘Karen Horney’ – eveneens een medewerker van de presidentiële administratie – meldt Sofia dat verklaringen van twee Franse opinieleiders klaar zijn. Een ervan is generaal Dominique Delawarde, die in een interview met TASS voorspelde dat de oorlog in Oekraïne eind 2025 ‘onder Russische voorwaarden’ zou eindigen. Delawarde overleed kort daarna.
Ook Paul Vallely, een gepensioneerd Amerikaans majoor-generaal, wordt genoemd. Volgens Sofia waren er ‘voorlopige afspraken met grote Israëlische media’ dat Vallely ‘zijn’ experts zou laten publiceren. Vallely zou dicht bij president Trump staan. In maart 2025 verscheen inderdaad een interview met Vallely op de Israëlische radio waarin hij een machtswissel in Oekraïne voorspelde. Vallely zei tegen journalisten dat hij zich het interview niet herinnerde en geen formele banden had met Russische entiteiten.
De documenten maken niet duidelijk of Vallely wist dat hij met Russische propagandisten te maken had.
Plannen voor 2026: AI, opinieleiders en Midden-Europa
Een document getiteld ‘Projecten 2026’ bevat acht lopende initiatieven. Zo is er een website genaamd World Center for Strategic Studies die analyses zonder auteursnaam publiceert, bedoeld om westerse denktanks te beïnvloeden. Verder een AI-gestuurde ‘zelfvullende kennisbank’ voor Duitsland met 200.000 pagina’s, en een database met bijna 10.000 opinieleidersaccounts op sociale media.
Een plan genaamd ‘Mitteleuropa’ stelt voor om nauwe politieke en economische banden te smeden tussen Oostenrijk, Hongarije en Slowakije, met als langetermijndoel de Visegrad-groep (Polen, Tsjechië, Hongarije, Slowakije) te ontmantelen en te vervangen door de ‘Weense Overeenkomst’. Het plan vermeldt ook invloed op de recente verkiezingen in Hongarije en Slovenië.
Beveiligingsproblemen en nieuwe sancties
Uit de chats blijkt dat Sofia een dominante rol speelde binnen SDA. Na een eerder lek in 2024 eiste ze van SDA-topman Ilja Gambashidze uitleg over het feit dat er aantekeningen waren gemaakt tijdens besloten bijeenkomsten. In juni 2025 besprak een gebruiker met de bijnaam ‘Peter Parker’ beveiligingsmaatregelen zoals het fysiek loskoppelen van webcams en microfoons en de overstap op Russische VPN-diensten. ‘Peter Parker’ hield Sofia ook op de hoogte van Gambashidze’s bewegingen, wat wijst op surveillance.
Begin deze maand kondigde het Verenigd Koninkrijk nieuwe sancties aan tegen 49 SDA-medewerkers, waaronder schrijvers, vertalers en videomakers die verantwoordelijk worden gehouden voor ‘misleidende Kremlin-propaganda’. Het is de zoveelste westerse reactie op wat experts een systematische hybride oorlog noemen.
