De binnenstad van Winschoten ondergaat momenteel een grote transformatie. Verloederde delen worden aangepakt en omgevormd, terwijl er ook woningen en groenvoorzieningen aan het gebied worden toegevoegd. Het project ontvangt subsidie van de Impulsaanpak Winkelgebieden voor de onrendabele toppen van verschillende transformatieprojecten, meldt Nieuws Impuls.
In verband met deze initiatieven wordt er ook een nieuw gemeentehuis gerealiseerd, dat de hele ambtelijke dienst van de gemeente Oldambt zal huisvesten. Dit gemeentelijk gebouw zal de sloop van het huidige gemeentehuis achter het monumentale stadhuis aan de Langestraat met zich meebrengen.
Gemeente Oldambt
Oldambt is gelegen in Noordoost-Groningen, op ongeveer 40 km ten zuidoosten van de provinciehoofdstad Groningen, en telt tussen de 39.000 en 40.000 inwoners. Winschoten, de grootste kern van de gemeente, heeft ongeveer 19.000 inwoners.
Historisch gezien was Winschoten in de 16e eeuw een vlek, een grotere marktplaats zonder stadsrechten. De ligging nabij het riviertje de Rensel maakte de plaats aantrekkelijk voor handelslieden en reizigers. Sinds 1819 mag Winschoten zich een stad noemen.
Tijdens de 19e eeuw ontwikkelde Winschoten zich als een handelsstad, onder andere door de aanwezigheid van een joodse gemeenschap en de aanleg van een spoorweg naar Groningen in 1867. Op 1 januari 2010 werden de gemeenten Reiderland, Scheemda en Winschoten samengevoegd tot de nieuwe gemeente Oldambt.
Bovenregionaal verzorgingsgebied
Met een winkelvloeroppervlak van 77.000 m² heeft Winschoten een belangrijke functie als centrum voor Oost-Groningen. Dit omvangrijke oppervlak voor het inwonertal onderstreept de bovenregionale aantrekkingskracht van de stad. Door de nabijheid van de Duitse grens trekt Winschoten ook consumenten uit de grensregio’s Emsland en Ostfriesland aan. Volgens een recent Koopstromenonderzoek komt zeker 10% van de bezoekers uit Duitsland, die doorgaans meer besteden dan lokale consumenten.
In de jaren zestig kende Winschoten enkele winkelstraten, met Langestraat en Torenstraat als belangrijkste. De sloop van diverse panden in 1966 om verbindingen met het station te verbeteren, leidde tot een verschuiving van de loopstromen en een leegloop van de Torenstraat.
In 2002 werd winkelcentrum ’t Rond geopend, dat is bedoeld om filiaal- en grootwinkelbedrijven te huisvesten. Tegenwoordig zijn hier onder meer Lidl, Bakker Bart en Intertoys te vinden.
Tweede winkelstraat van Groningen
De Langestraat was lange tijd de tweede winkelstraat van Groningen en bood vastgoedeigenaren een lucratieve mogelijkheid. Echter, de kredietcrisis tussen 2008 en 2011 leidde tot een toenemende leegstand. In 2020 verlieten H&M en VanHaren de binnenstad, wat de ernst van de economische situatie aantoonde.
De combinatie van veranderend winkelgedrag en de coronapandemie leidde tot een nog grotere leegstand, met als gevolg dat het aanbod in de noordelijke Langestraat in 2022 en 2024 opliep tot ongeveer 40%. Het meeste leegstaande vastgoed bevindt zich in grote panden, vaak met een verminderde aantrekkingskracht. Door een brand in 2019 is een gebied rond de Langestraat 69-73 nu met de term ‘brandlocatie’ aangeduid.
In reactie op de toenemende leegstand zijn de kwaliteit van gevels en het onroerend goed sterk achteruit gegaan. Ook de openbare ruimte heeft eronder geleden, met een kernwinkelgebied dat doorloopt in de Torenstraat, waar ook kwetsbaarheidsproblemen bestaan. Voorbij de kerktoren begint een transformatiegebied dat ernstig verbeterd moet worden.
Opbouw binnenstad
De Langestraat wordt ontsloten door winkelcentrum ’t Rond, waar de Hema is gevestigd. Dit centrum trekt nog steeds veel bezoekers, ondanks de verouderde gevels. Het nieuwe gemeentehuis zal aan deze gevels verandering brengen door de Hema naar de begane grond te verplaatsen en de gevels te renoveren.
In het eerste deel van de Langestraat zijn vestigingen van nationale ketens en lokale winkels te vinden, wat het een economisch gezond deel maakt. Voorbij het stadhuis blijven de economische activiteit en de levendigheid in stand, met verdere belangrijke ondernemers en sterke formules die het gebied in stand houden.
De noordelijke uitbreiding van de Langestraat vertoont echter tekenen van verwaarlozing. Onaantrekkelijke winkelpanden en de aanwezigheid van minder winstgevende voorzieningen zijn indicatoren van hier gaande waardevermindering. De bijdrage van de Impulsaanpak Winkelgebieden is hier essentieel.
Haltermodel
Het einde van de Langestraat is voorzien van het moderne theater De Klinker en een boodschappencentrum, wat de binnenstad een haltermodel maakt dat het bezoekersverkeer moet bevorderen. Echter, de straat mist noodzakelijke onderbrekingen, waardoor bezoekersstromen naar de verschillende trekkers verstoord worden.
Wethouder Erik Wünker stelde in februari 2024 dat de gemeente een visie ontwikkelt voor Winschoten, vooral vanwege toenemende leegstand en verval. In samenwerking met betrokkenen is het Ambitiedocument Centrum Oldambt opgesteld, dat actuele ontwikkelingen aanstuurt.
Ziekenhuis-locatie
Het Ambitiedocument beoogt transformatie van winkelpanden aan Langestraat-Noord, inclusief de brandlocatie. De oude, grote panden worden opgesplitst in kleinere units en woningen, waarbij het voormalige Sint Lucas Ziekenhuis gesloopt wordt en er plannen zijn voor een nieuwe, gemengde wijk.
Transformatie
De geplande transformaties zijn al in uitvoering geweest: het voormalige Bristol-pand aan de Langestraat 97-99 wordt omgevormd tot twee bedrijfsruimten en 17 appartementen; het brandlocatie-project aan de Langestraat 69-73 levert drie kleine winkelunits en 18 appartementen op. Verder worden aan de Langestraat 63-65 ook appartementen toegevoegd terwijl voor 77-87 transformatie naar woningen gepland is.
Flexibel en levendig
Een deel van de nieuwe units zal flexibel worden ontworpen, om de leefbaarheid in de binnenstad te vergroten. Deze ontwikkeling zal gebeuren door optopping en de toevoeging van woningen aan de voormalige achterkanten van de panden, wat de uitstraling van het gebied zal verbeteren.
Geld maken met geld
De intensieve transformaties zijn ondersteund door bijna € 3 miljoen aan subsidie, wat een investering van in totaal € 40 miljoen met marktpartijen genereert. Deze impulsen tonen duidelijk de noodzakelijke stimulans aan voor transformaties die een positief effect hebben op de economische en sociale structuur van steden. Oldambt ontvangt ook ondersteuning via het Masterplan Regiocentra.
De stemming onder vastgoedeigenaren is positief veranderd nu plannen concrete vormen aannemen, en de gemeente werkt aan een totaalplan voor de binnenstad.
Schoolvoorbeeld
De binnenstad van Winschoten is exemplarisch voor de aanpak van leegstand en achteruitgang in centrumgebieden. De Impulsaanpak Winkelgebieden biedt een handvat aan gemeenten om dergelijke situaties aan te pakken en de levendigheid van deze gebieden te herstellen.
