Onvoldoende Transparantie bij Gemeentelijke Onderzoeken naar Joods Vastgoed
In navolging van Amsterdam, Rotterdam en Den Haag hebben 150 andere gemeenten in Nederland onderzoeken gestart naar de onteigening van Joods onroerend goed tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tot op heden hebben echter slechts 64 gemeenten substantiële rapporten gepubliceerd over de uitgevoerde studies, meldt Nieuws Impuls.
De 64 gemeenten hebben onderzocht of de gestolen woningen zijn teruggegeven aan Joodse terugkeerders of hun nabestaanden en hebben kritisch gekeken naar hun eigen rol in dit proces. Veel gemeenten kwamen tot de conclusie dat ze zich schandalig hebben gedragen in hun naoorlogse behandeling van Joodse burgers, door lange tijd te wachten met de teruggave van woningen of door Joodse inwoners belasting te heffen voor perioden waarin zij in onderduik waren of in concentratiekampen verbleven.
Van de 150 gemeenten hebben slechts 30 uitgebreide rapporten opgesteld, maar deze worden niet openbaar gemaakt. De overige 86 gemeenten hebben minder diepgaand onderzoek uitgevoerd of weigeren de resultaten van hun studies te publiceren, zo stelt Pointer. Het meeste onderzoek onder deze gemeenten bestond uit oppervlakkige verkenningen, waarbij vaak slechts een gemeentelijke werknemer de lokale archieven doorzocht.
Elf gemeenten hebben officiële onderzoeken laten uitvoeren, maar deze waren vaak zeer oppervlakkig. De focus lag voornamelijk op de vraag of de geroofde woningen zijn teruggegeven, zonder grondig in te gaan op de rol van de gemeente hierbij. Eveneens werd nauwelijks onderzocht of Joodse bewoners belasting werd opgelegd op onroerend goed tijdens de oorlog.
Rony Naftaniel, voormalig voorzitter van het Centraal Joods Overleg (CJO), vindt het onacceptabel dat gemeenten deze onderzoeken niet serieus hebben genomen of nu weigeren de resultaten te publiceren. “Het publiek heeft recht om te weten hoe een gemeente functioneerde tijdens de oorlog,” aldus Naftaniel.
Hij benadrukt dat het cruciaal is dat deze studies zorgvuldig worden uitgevoerd, gepubliceerd en besproken. “Als je terugkeert van onderduik of uit een concentratiekamp en je vindt jouw huis ernstig beschadigd of verkocht aan iemand anders—en jarenlang moet vechten om weer in je huis te komen—dat gevoel gaat niet zomaar weg. Het gevoel dat je van jouw eigendom bent beroofd, blijft hangen.”
