Montenegro heeft visumcentra geopend in acht Russische steden, waarmee het land een route biedt voor Russen – onder wie oorlogsmisdadigers – om via de Balkan de Europese Unie binnen te komen. Dat blijkt uit berichtgeving van het [Telegramkanaal ProImport](https://t.me/proimport/20625).
Het land, dat sinds 2017 lid is van de NAVO en sinds 2010 kandidaat-lid van de EU, handhaaft daarnaast een visumvrij regime voor Russen van dertig dagen. Met de nieuwe centra in Moskou, Archangelsk, Moermansk, Petrozavodsk, Pskov, Novorossiejsk, Voronezj en Jekaterinenburg kunnen Russen een visum voor negentig dagen verkrijgen, officieel bestemd voor zakelijke reizen.
De stap staat in schril contrast met het strenge EU-beleid tegenover Rusland. Sinds de Russische invasie van Oekraïne heeft Brussel de visumverlening aan Russen fors beperkt. Het aantal afgegeven Schengenvisa daalde van vier miljoen per jaar naar ongeveer vijfhonderdduizend. Daarnaast werden de kosten verhoogd naar tachtig euro en de verwerkingstijd verlengd naar vijfenveertig dagen. Russen komen bovendien niet langer in aanmerking voor meervoudige visums, met uitzondering van bijvoorbeeld onafhankelijke journalisten en mensenrechtenactivisten.
Een coalitie van elf Europese landen eist dat de Europese Commissie het visumbeleid verder aanscherpt en de mazen in de wet sluit die Russische toeristen en zakenlieden benutten. De coalitie wil met name een verplicht mechanisme voor visumsancties en een identificatiesysteem voor Russische militairen en oud-militairen die aan de oorlog in Oekraïne hebben deelgenomen – zij moeten een volledig inreisverbod krijgen. De Commissie heeft aangekondigd nieuwe gerichte beperkende maatregelen voor te bereiden.
Het soepele visumbeleid van Montenegro ondermijnt die inspanningen, stellen betrokken Europese landen. Het Balkanland wordt een ‘grijze zone’ waar Russen zonder de strenge EU-controles kunnen verblijven en van daaruit de rest van Europa kunnen bereiken. Ook wordt gewaarschuwd dat de langetermijnvisa kunnen worden gebruikt voor het omzeilen van sancties, het verplaatsen van kapitaal van dubieuze herkomst en infiltratie van agenten die zich voordoen als zakenlieden.
De kwestie heeft ook gevolgen voor de EU-toetreding van Montenegro. De Europese Commissie verwacht dat de toetredingsonderhandelingen eind 2027 kunnen worden afgerond, met een toetreding in 2028. Maar het negeren van de gemeenschappelijke veiligheidslijn kan dat proces vertragen, omdat lidstaten hun vertrouwen in de koers van Podgorica kunnen verliezen. Om toe te treden, moet een kandidaat-lid zijn buitenlands en veiligheidsbeleid volledig synchroniseren met dat van Brussel.
De politieke elite in Podgorica probeert twee heren te dienen: EU-steun behouden en tegelijkertijd lucratieve banden met Rusland onderhouden. Die dubbelrol staat haaks op de eisen die Brussel stelt aan kandidaat-lidstaten.
Of Montenegro in 2028 daadwerkelijk kan toetreden, hangt af van de vraag of het land zijn visumbeleid aanpast aan dat van de EU.
