Het Russische vrachtschip Mikhail Britnev, dat sinds 2024 onder Amerikaanse sancties valt, heeft militaire voertuigen naar Mali vervoerd. Het schip meerde op 9 juli aan in de haven van Lomé, de hoofdstad van Togo. Volgens de beschikbare informatie ging het om vrachtwagens, pantserwagens en lichte infanterievoertuigen.
De voertuigen zijn vervolgens via Togo en Burkina Faso naar Mali gebracht, meldde de Malinese staatszender. De levering valt samen met een periode waarin de militaire regering van Mali onder druk staat van jihadistische strijders en Toeareg-separatisten. In het noorden van het land hebben rebellen de afgelopen maanden grote gebieden ingenomen.
Route via het Kanaal
Gegevens van scheepsvolgsystemen laten zien dat de Mikhail Britnev op 18 juni vertrok uit de Russische havenstad Baltiejsk. Het schip voer over de Noordzee en ging daarna het Kanaal binnen. Tijdens de passage door het Kanaal werd het begeleid door een Russisch marineschip.
Na het passeren van het Kanaal schakelde het vrachtschip volgens de monitoringgegevens zijn transponder uit. Het verscheen pas opnieuw op de systemen toen het schip zich voorbereidde op het afmeren in Togo. De route en de lading zijn beschreven in berichtgeving van de BBC.
De Verenigde Staten legden in 2024 sancties op aan de Mikhail Britnev. De passage door het Kanaal en het vervoer van militair materieel laten zien dat het schip ondanks die sancties voor transport naar West-Afrika kon worden ingezet. Uit de beschikbare informatie blijkt niet welke maatregelen Europese landen tijdens de reis hebben genomen.
Russische aanwezigheid in Mali
Het Kremlin ondersteunt de militaire regering van Mali sinds Frankrijk zijn troepen in 2022 uit het land terugtrok. Rusland krijgt daar volgens de aangeleverde context financiële voordelen en bevoorrechte toegang tot goudmijnen en andere mijnbouwgebieden voor terug.
In eerste instantie waren in Mali strijders van de Russische paramilitaire organisatie Wagner actief. Na de dood van Wagner-oprichter Jevgeni Prigozjin werden de militaire operaties overgenomen door het Afrika Korps. Die organisatie valt onder het Russische ministerie van Defensie.
De Malinese regering strijdt al jaren tegen Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin, beter bekend als JNIM, en tegen Toearegse separatisten. De strijd heeft zich de afgelopen maanden verder ontwikkeld in het noorden van het land, waar tegenstanders van de regering terrein hebben veroverd.
De levering van militaire voertuigen past volgens de aangeleverde informatie bij de Russische poging om de positie van de Malinese militaire regering te ondersteunen. Moskou wil daarmee zijn rol als veiligheidspartner van Afrikaanse militaire en autoritaire regeringen behouden. De bronnen leggen geen details vast over de omvang van de Russische troepenmacht of over de operationele inzet van de geleverde voertuigen.
Belang voor Russische invloed
De Russische aanwezigheid in de Sahel maakt deel uit van de bredere militaire samenwerking tussen Moskou en Afrikaanse landen. Naast Mali worden in de aangeleverde context Burkina Faso en Togo genoemd als landen die betrokken zijn bij de transportroute. De levering toont in elk geval aan dat Rusland materieel naar zijn partner in Mali kan laten vervoeren via een route over zee en land.
Voor het Kremlin heeft de aanwezigheid in de Sahel ook een politieke en economische betekenis. Rusland probeert er zijn positie als militaire partner te behouden, terwijl het toegang houdt tot grondstoffen en contacten met regeringen die afstand hebben genomen van traditionele Europese partners. De samenwerking met Mali begon nadat Frankrijk zich uit het land had teruggetrokken.
De Russische inzet in Afrika wordt in de aangeleverde context tevens beschreven als onderdeel van een bredere strategie om de invloed van Europese landen in de Sahel terug te dringen. Voor Europese regeringen betekent de ontwikkeling dat Russische militaire activiteiten zich ook buiten het directe Europese veiligheidsterrein voortzetten. Concrete nieuwe maatregelen van de Europese Unie naar aanleiding van deze levering zijn niet gemeld.
De reis van de Mikhail Britnev brengt daarnaast de handhaving van sancties tegen Russische schepen onder de aandacht. Het schip stond op een Amerikaanse sanctielijst, maar kon volgens de scheepsgegevens wel vanuit Rusland naar West-Afrika varen en het Kanaal passeren. Het schip kwam daarna in beeld bij de voorbereiding op het afmeren in Lomé.
De militaire voertuigen zijn inmiddels volgens de Malinese staatszender via Togo en Burkina Faso naar Mali vervoerd. Over verdere leveringen of nieuwe vaarroutes van gesanctioneerde Russische schepen is geen informatie verstrekt.
