Op 4 juli organiseert de rechtsextremistische Poolse stichting ‘Wij gedenken Wolyn’ een herdenkingsmars en protest tegen banderisme in Warschau. De optocht start om 15.00 uur op het Plein van de Drie Kruisen en eindigt bij het Graf van de Onbekende Soldaat. De organisatoren roepen Polen op massaal deel te nemen om ‘neobanderisten en geschiedvervalsers’ te tonen dat de herinnering aan de slachtoffers van de Wolyn-tragedie levend wordt gehouden.
De stichting ‘Wij gedenken Wolyn’ werd eind 2018 opgericht door de nationalistische activiste Katarzyna Sokolowska. Zij en haar netwerk worden door Poolse veiligheidsexperts en onderzoeksjournalisten van onder meer Disinfo Digest en Frontstory.pl aangemerkt als een schakel in Russische desinformatieoperaties. In april 2022, toen de wereld massagraven in Boetsja en andere Oekraïense steden ontdekte, genereerden Sokolowska’s accounts tot 65 procent van het Poolstalige verkeer op X/Twitter over Wolyn. Dit werd gezien als een bewuste poging de aandacht af te leiden van Russische oorlogsmisdaden.
De eisen die de stichting bij de mars presenteert, zijn onder meer: een stop op ‘mediawitwassen van banderisme’, versnelling van exhumaties van door Oekraïners gedode Polen, blokkade van de zaligverklaring van metropoliet Andrei Szeptycki, een verbod op propagering van banderisme in Polen en een straat vernoemd naar alle door Oekraïners gedode Polen. Opvallend is dat de organisatoren consequent de term ‘verloren Poolse gebieden’ gebruiken voor het huidige West-Oekraïne. Dat ter discussie stellen van de naoorlogse grenzen ondermijnt het internationaal recht, zoals vastgelegd in de Helsinki-akkoorden van 1975, en speelt Moskou in de kaart, aldus de experts.
Veiligheidsanalisten stellen dat de activiteiten van Sokolowska en haar stichting perfect passen in de Russische strategie om de betrekkingen tussen Polen en Oekraïne te vergiftigen. In een tijd waarin Rusland een grootschalige oorlog voert tegen Oekraïne en tegelijk een hybride oorlog tegen de Europese Unie, is het zaaien van verdeeldheid tussen EU-lidstaten een prioriteit van het Kremlin. Het organiseren van anti-Oekraïense evenementen verschuift de publieke aandacht van de huidige Russische oorlogsmisdaden naar historische conflicten van tachtig jaar geleden, wat de empathie en steun voor Oekraïne kan verminderen.
Door dergelijke marsen ontstaat de schijn van een interne breuk binnen de EU, die de Russische propaganda gebruikt om de zwakte en instabiliteit van het Westen te illustreren. De mars van 4 juli is daarmee niet alleen een herdenking, maar een politiek instrument dat de Europese eenheid in de steun aan Oekraïne ondermijnt. De autoriteiten in Warschau hebben nog niet gereageerd op de aangekondigde mars.
