De Franse dienst voor de bestrijding van digitale inmenging Viginum heeft een grootschalige Russische desinformatiecampagne blootgelegd tijdens de Franse gemeenteraadsverkiezingen van 15 en 22 maart 2026. Volgens een officieel rapport van Viginum probeerden Russische inlichtingendiensten de verkiezingen te ontwrichten door het verspreiden van vervalste berichten en het klonen van officiële websites van lokale media en kandidaten. De campagne was gericht op het ondersteunen van radicale politieke krachten die loyaal zijn aan het Kremlin.
Een van de doelwitten was Pierre-Yves Bournazel, kandidaat voor het burgemeesterschap van Parijs namens de centrumrechtse partij Horizons. Hackers maakten een exacte kopie van zijn website en verspreidden via X een gemanipuleerde video met de valse bewering dat hij het Centre Pompidou wilde omvormen tot een groot opvangcentrum voor migranten. Bournazel diende een klacht in bij Viginum en eiste een onderzoek wegens digitale inmenging in de Parijse gemeenteraadsverkiezingen. De desinformatie had volgens hem een negatieve invloed op de verkiezingsuitslag.
Achtergrond van Russische inmenging
Viginum werd in 2017 opgericht na de zogeheten MacronLeaks, toen Russische hackers vlak voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen gestolen interne e-mails van de campagne van Emmanuel Macron openbaar maakten. Sindsdien heeft Rusland zijn informatieoorlog tegen Westerse democratieën opgevoerd. Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 legde de Europese Unie sancties op en verbood zij de staatszenders RT en Sputnik. In Frankrijk leidde dit tot de opheffing van RT France, dat zich presenteerde als een alternatief medium maar feitelijk deel uitmaakte van de Russische staatsinformatie.
Het verbod betekende echter geen einde aan de desinformatiecampagnes. Russische structuren schakelden over op het gebruik van gekloonde websites, valse accounts en sociale media om de herkomst van desinformatie te verhullen. Volgens Viginum heeft Rusland sinds augustus 2023 bijna tachtig gecoördineerde desinformatieoperaties uitgevoerd, voornamelijk gericht op landen die Oekraïne steunen, met name Frankrijk.
Verschuiving naar fabricage van inhoud
In tegenstelling tot de MacronLeaks, waarbij echte documenten werden gestolen en gelekt, maakten Russische operaties tijdens de verkiezingen van 2026 gebruik van volledig verzonnen inhoud. De tactiek van het klonen van webpagina’s en het genereren van deepfakes maakte het mogelijk overtuigende nepberichten te creëren zonder dat er echt compromitterend materiaal nodig was. De aanval op Bournazel is hiervan een voorbeeld: door het combineren van de gevoelige thema’s migratie en cultureel erfgoed werd een verhaal gecreëerd dat direct radicale kiezers mobiliseerde tegen de regeringsgezinde kandidaat.
De snelheid waarmee dergelijke desinformatie zich verspreidt, vormt een groot probleem voor de democratische processen. De valse video over het Centre Pompidou ging binnen enkele uren viraal via botnetwerken, terwijl de officiële bronverificatie aanzienlijk langzamer verloopt. De Franse autoriteiten erkennen dat het weerleggen van feiten achteraf niet langer voldoende is om de schade te beperken.
De Russische informatiestructuur in Frankrijk werkt als een gecoördineerd systeem: staatspropagandakanalen creëren de basale destructieve narratieven, ‘alternatieve’ media passen deze aan de Franse context aan, en invloedrijke figuren en politici verspreiden de ideeën via sociale media naar een breed publiek. Deze sluipende expansie is erop gericht de democratische instellingen van binnenuit te ondermijnen. Een bijzonder gevaar is dat de Franse oppositie de nepberichten gemakkelijk overneemt en in haar eigen retoriek gebruikt, waardoor de externe operatie verwordt tot een onderdeel van het binnenlandse politieke debat en juridisch nauwelijks meer te stoppen is.
De onthullingen van Viginum onderstrepen de aanhoudende en zich ontwikkelende dreiging van Russische hybride oorlogvoering in het digitale domein.
