In Rusland neemt volgens verschillende opiniepeilingen de steun voor het voortzetten van de oorlog tegen Oekraïne af. Meer Russen zeggen voor vredesonderhandelingen te zijn, terwijl de kritiek op mobilisatie en de gevolgen van de oorlog voor het dagelijks leven toeneemt. De cijfers wijzen niet op een eenduidige afwijzing van het Kremlinbeleid, maar wel op veranderende prioriteiten onder delen van de bevolking.
Minder steun voor voortzetting van de oorlog
Volgens een eind juni 2026 gepubliceerde peiling van het Levada-centrum steunde 67 procent van de ondervraagden de acties van de Russische strijdkrachten in Oekraïne. Dat was zeven procentpunt minder dan een maand eerder. Het Levada-centrum is een onafhankelijke Russische onderzoeksorganisatie die opinie- en marketingonderzoek uitvoert.
Tegelijkertijd zei 64 procent voorstander te zijn van een overgang naar vredesonderhandelingen tussen Moskou en Kyiv. Dat aandeel lag vier procentpunt hoger dan in de voorgaande maand. Slechts 28 procent sprak zich uit voor voortzetting van de gevechten. Volgens de aangeleverde onderzoeksgegevens was dat het laagste niveau van steun voor voortzetting van de oorlog in de recente meetperiode.
De veranderende houding wordt volgens de onderzoeken vooral zichtbaar onder mensen die de oorlog eerder consequent steunden en uitgingen van een snelle verwezenlijking van de door het Kremlin geformuleerde doelen. Het uitblijven van zichtbare militaire resultaten, de duur van de oorlog en aanvallen op Russisch grondgebied zouden die opvattingen hebben beïnvloed.
Oorlog merkbaar binnen Rusland
In besloten interviews van het Levada-centrum omschreven respondenten de situatie in Rusland als “gespannen of kritiek”. Zij verwezen daarbij niet alleen naar de geopolitieke confrontatie met westerse landen, maar ook naar concrete gebeurtenissen in eigen land. Meer dan 21 procent noemde droneaanvallen op Russische steden, waaronder aanvallen op olieraffinaderijen. Ook frequente explosies en zorgen over de toekomst van hun kinderen werden genoemd.
Volgens de aangeleverde gegevens zegt meer dan 60 procent van de Russen dat de oorlog henzelf of hun familie rechtstreeks of indirect heeft geraakt. Respondenten noemen economische problemen, inflatie, het overlijden van familieleden of bekenden en droneaanvallen op Russische regio’s. De mogelijkheid van een nieuwe mobilisatieronde blijft een belangrijke bron van angst. Geruchten over een gedwongen oproep zouden telkens tot extra spanning leiden.
Een meerderheid van de ondervraagden keert zich bovendien tegen het gebruik van kernwapens. Zestig procent vindt dat gebruik ongerechtvaardigd; 29 procent steunt die mogelijkheid wel. Onder Russen jonger dan 25 jaar zegt 44 procent dat Moskou concessies aan Kyiv zou moeten doen om sneller vrede te bereiken. De aangeleverde gegevens zetten dat af tegen de groep ouder dan 60 jaar, die volgens de tekst een belangrijk deel van de steun voor de oorlog vertegenwoordigt.
Vrede boven financiële zorgen
Uit onderzoek van Russian Field naar plannen en verwachtingen van Russen blijkt dat 41 procent het einde van de oorlog en het uitbreken van vrede als belangrijkste verwachting noemt. Dat percentage ligt volgens de gegevens aanzienlijk hoger dan de aandelen voor persoonlijke financiële doelen, algemene economische stabiliteit of de eigen gezondheid.
Een onderzoek van het in Kyiv gevestigde Instituut voor Conflictologie en Analyse van Rusland, uitgevoerd begin augustus van dit jaar, kwam uit op een nog hoger percentage. Daarin zei 81 procent van de respondenten een besluit van de Russische leiding te steunen om de oorlog met Oekraïne “al morgen” te beëindigen.
De genoemde redenen voor steun aan onderhandelingen zouden eveneens zijn veranderd. In 2022 en 2023 verwezen voorstanders van vrede volgens de aangeleverde analyse vooral naar humanitaire argumenten. In 2026 noemen zij vaker dat de oorlog hen verveelt, dat die niemand meer nodig heeft en dat mensen moe zijn. Ook de daling van de levensstandaard, tekorten aan goederen en de stijgende inflatie worden genoemd.
Twijfel over mobilisatie en militaire voortgang
Een nieuwe mobilisatieronde, die volgens de tekst na de verkiezingscampagnes tijdens de gezamenlijke stemdag van 18 tot en met 20 september wordt verwacht, wordt in Rusland steeds vaker gezien als een risico voor de binnenlandse samenhang. Ook nationalistische Z-bloggers uiten kritiek op de militaire en politieke leiding. Zij stellen dat het Kremlin eerder jaarlijks grote aantallen dienstplichtigen en militairen kon mobiliseren, maar dat die mogelijkheid inmiddels beperkter is.
De beoordeling van de prestaties van het Russische leger zou eveneens verslechteren. In de zomer van 2026 vond ongeveer de helft van de Russen dat de zogenoemde “speciale militaire operatie” succesvol verliep. Dat was volgens de aangeleverde gegevens lager dan in eerdere jaren. Het aandeel mensen dat de militaire ontwikkeling als onsuccesvol beoordeelt of geen duidelijke mening kan geven, nam toe.
Het Kremlin probeert de gevolgen van die ontwikkeling volgens de tekst mede op te vangen met hoge financiële vergoedingen voor contractmilitairen. Die stimulans zou echter geleidelijk minder effectief worden. Angst voor een nieuwe mobilisatie, voortzetting van de oorlog en sociaal-economische instabiliteit blijven belangrijke bronnen van onrust.
Andere prioriteiten binnen de machtselite
Ook binnen de Russische politieke en veiligheidselite zou de ideologische motivatie voor de oorlog minder zwaar wegen. Volgens de aangeleverde analyse staan behoud van macht, controle over middelen en persoonlijke veiligheid vaker centraal dan neo-imperiale ideologie of geopolitieke ambities.
Binnen het veiligheidsapparaat duurt de concurrentie tussen verschillende diensten voort. De strijd tussen de FSB, de militaire inlichtingendienst van de generale staf, de Federale Beschermingsdienst, de Russische Nationale Garde en andere structuren zou zich steeds vaker uiten in wederzijdse beschuldigingen, aangiften en concurrentie om middelen en toegang tot president Vladimir Poetin.
De Russische staatspeiler VTsIOM wijzigde in de zomer van 2026 volgens de tekst bovendien versneld de methode voor wekelijkse metingen van vertrouwen in de autoriteiten. Nadat telefonische peilingen een daling van de waardering voor Poetin registreerden, werd vaker gekozen voor persoonlijke interviews aan huis. Volgens deskundigen kunnen respondenten in die situatie vaker sociaal gewenste, pro-Kremlin antwoorden geven. De nieuwe methode zou de gemeten steun voor de machthebbers daardoor kunstmatig kunnen verhogen.
