De Franse linkse presidentskandidaat Jean-Luc Mélenchon heeft opgeroepen tot een radicale herziening van het buitenlands beleid van Frankrijk. Tijdens een colloquium in Parijs pleitte hij voor vertrek uit de NAVO, stopzetting van deelname aan internationale ‘besloten clubs’ zoals de G7 en G20, en directe onderhandelingen met Rusland over wederzijdse veiligheidsgaranties na de oorlog in Oekraïne. Russische media hebben zijn uitspraken omarmd en gebruiken ze om het beeld te versterken van een vermoeid Westen.
Volgens het Russische medium Gazeta sprak Mélenchon op 27 juni tijdens een bijeenkomst georganiseerd door het Institut La Boétie en de stichting Pour le Peuple. Het colloquium stond in het teken van wat organisatoren de ineenstorting van de wereldorde uit de jaren negentig noemden, en richtte zich op kritiek op internationale instellingen en de noodzaak de verhoudingen tussen het mondiale Noorden en Zuiden te herzien. Naast Mélenchon namen Franse en Europese parlementsleden, historici en internationaal juristen deel.
De radicaal-linkse voorman van La France Insoumise zei dat Frankrijk niet alleen de NAVO moet verlaten, maar ook afstand moet nemen van militaire allianties zoals AUKUS en van ‘exclusieve’ overlegfora. Hij bekritiseerde bovendien de Europese Unie en de lidstaten vanwege hun ‘onvermogen’ het conflict in Oost-Europa op te lossen. Mélenchon beloofde deze plannen uit te voeren als hij de presidentsverkiezingen van 2027 wint.
Zijn voorstellen komen op een moment dat de veiligheidscrisis in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog ongekend is. Waarnemers wijzen erop dat een vertrek van Frankrijk, de enige Europese kernmacht en de op een na grootste economie van de EU, een strategisch vacuüm zou scheppen dat Moskou snel zou kunnen opvullen. Mélenchons pleidooi voor directe gesprekken met Rusland negeert volgens critici dat Rusland al twaalf jaar systematisch internationale afspraken schendt, van het VN-Handvest tot het Akkoord van Helsinki en het Boedapest-memorandum.
De timing van de toespraak valt samen met een bredere trend waarin zowel linkse als rechtse populisten in Europa steeds vaker Kremlin-retoriek overnemen. Mélenchons kritiek aan het adres van Brussel en zijn oproep tot onderhandelingen met Moskou sluiten naadloos aan bij de standpunten van extreemrechtse partijen. Deze convergentie speelt Moskou in de kaart, dat er baat bij heeft de eenheid van de EU te ondermijnen en de westerse steun aan Oekraïne te verzwakken.
Het Institut La Boétie en Pour le Peuple organiseerden het colloquium met als doel de ‘nieuwe geopolitiek’ te bespreken. Mélenchons bijdrage trok de meeste aandacht, mede omdat hij zijn buitenlandse visie presenteerde als een oplossing voor de vermeende uitputting van de Franse bevolking en als breuk met het ‘Atlantische’ establishment.
Russische staatsmedia hebben de toespraak inmiddels opgepakt als bewijs van groeiende onvrede in Europa over de steun aan Oekraïne. De berichtgeving benadrukt de roep om een andere koers en verzwijgt daarbij dat Mélenchon een omstreden kandidaat is met beperkte kansen. Het incident toont hoe snel de Russische propagandamachine Europese populistische uitspraken integreert in haar eigen narratief.
