De binnenstad van Amsterdam blijft een aantrekkelijke bestemming voor toeristen, wat een grote invloed heeft op de lokale markt met tal van toeristenwinkels en horeca. Echter, de Amsterdammers zelf voelen zich steeds meer vervreemd van dit gebied, wat aanleiding geeft tot een integrale aanpak, meldt Nieuws Impuls.
Centrum weer voor Amsterdammers
De gemeente Amsterdam streeft ernaar de binnenstad aantrekkelijk te maken voor haar inwoners door meer voorzieningen en woningen te creëren. Om dit te realiseren, is het Transformatieteam Aanpak Binnenstad opgericht, waarin onder andere NV Zeedijk, Stadsgoed en Stadsherstel samenwerken om toeristenvoorzieningen om te vormen tot buurtwinkels of woonruimtes.
De transformatie van historische panden in de binnenstad is uitdagend en kostbaar, vooral vanwege de monumentale status van veel gebouwen. Dit brengt diverse belangen met zich mee en vereist een rendabel model, zowel maatschappelijk als economisch.
Historie
De binnenstad van Amsterdam, met straten als de Zeedijk en de Wallen, is historisch kwetsbaar. Het beroemde Red Light District met prostitutie, coffeeshops en seksshops trekt een specifieke bezoekersgroep, maar maakt het gebied minder aantrekkelijk voor veel lokale bewoners. Deze voorzieningen trekken bovendien minder bedeelden aan, wat de situatie verergert.
NV Zeedijk
NV Economisch Herstel Zeedijk werd opgericht in 1984 om verpaupering tegen te gaan en de economische situatie te verbeteren. De organisatie versterkt het netwerk van vastgoedbezitters en initieert transformaties die aansluiten bij de gemeentelijke Aanpak Binnenstad, met als doel toeristische functies te vervangen door woningen en lokale voorzieningen.
Samenwerken
NV Zeedijk richt zich op het creëren van een gezonde buurt waar wonen, werken en recreatie in balans zijn. De organisatie heeft de bevoegdheid om onroerend goed aan te kopen, te beheren en te exploiteren, en werkt samen met belangengroepen om de economische prestaties van het gebied te verbeteren.
Wat begon met de aankoop van panden, is uitgegroeid tot een professionele organisatie die inmiddels een derde van het vastgoed aan de Zeedijk beheert en zich richt op de volledige zichtbaarheid van de ontwikkelingen in het gebied.
Het Red Light District is inmiddels omgedoopt tot Project Green Light District, waarbij NV Zeedijk zich richt op duurzame en toekomstbestendige initiatieven. ‘Green Light District is een platform voor bewoners en ondernemers om bij te dragen aan de energietransitie en vergroening’, zegt Janny Alberts, directeur van NV Zeedijk.
Actuele ontwikkelingen
De samenleving wordt steeds kwetsbaarder door toenemende economische spanningen en een oplopend woningtekort. De kloof tussen arm en rijk groeit, en er zijn meer daklozen en straatdealers in de binnenstad, wat leidt tot een verminderd gevoel van veiligheid.
De criminaliteit neemt toe en de werelden van de onder- en bovenwereld zijn steeds meer met elkaar verweven. Dit vereist voortdurende aandacht van alle betrokkenen bij de georganiseerde interventies in het gebied.
Belang NV Zeedijk neemt toe
Door deze ontwikkelingen is het belang van NV Zeedijk groter dan ooit. Een functionele invulling van onroerend goed kan de veiligheid verhogen door woningen toe te voegen, wat essentieel is voor sociale cohesie en levendigheid, vooral in de avonden. De organisatie werkt aan woningentrees in winkelstraten, ondanks dat dit op gespannen voet staat met de noodzaak van een aaneengeschakeld winkelfront.
Een divers aanbod van horeca en retail bevordert een goede sociaal-economische balans. De gemeentelijke Aanpak Binnenstad richt zich op het terugdringen van fastfood en overlastveroorzakende horeca, met een focus op lokale voorzieningen.
Concrete renovaties en transformaties
NV Zeedijk heeft aan de Warmoesstraat twee vervallen rijksmonumenten aangekocht en getransformeerd tot negen appartementen met bedrijfsruimten op de begane grond, opgeleverd in 2013. In hetzelfde jaar is het winkelpand aan de Hoogstraat 6 gerenoveerd, wat leidde tot minder overlast dankzij samenwerking met de eigenaar van nummer 4.
Het Geldersekade Hotel, dat in 2020 opende, is verbouwd in samenwerking met de familie Dun, waarbij historische gevels zoveel mogelijk zijn hersteld. In 2016 is de renovatie van Lange Niezel 29 voltooid met moderne bedrijfsruimten en drie nieuwe appartementen.
Oudezijds Voorburgwal
In 2018 verwierf NV Zeedijk het rijksmonument aan de Oudezijds Voorburgwal 136. Dit pand, dat voorheen verpauperd was, is nu omgevormd tot vier appartementen en een bedrijfsruimte, wat samenwerking tussen inwoners en ondernemers bevordert.
Strategische panden
In 2021 kocht NV Zeedijk negen strategisch gelegen panden aan de Oudebrugsteeg, Warmoesstraat en Beursstraat, met de intentie om deze te transformeren, waarbij zes panden monumentaal zijn. Deze aankopen zijn cruciaal voor de entree van het gebied en zijn gericht op lokale voorzieningen en 14 bovenwoningen. Huurders moeten aantonen een binding met de omgeving te hebben, wat de kwaliteit van de leefomgeving versterkt. Met een investering van meer dan € 20 mln zal een volledig nieuwe straat ontstaan, aangepast aan de behoeften van een divers publiek.
Deze aankoop is de eerste grote strategische investering van de gemeente Amsterdam en sluit aan bij het Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad.
Zeedijk
In 2024 heeft NV Zeedijk het pand Zeedijk 63, huisvestend Café ’t Mandje, aangekocht en gemoderniseerd. Het pand, daterend uit de 18e eeuw, wordt verduurzaamd en bevat een museum over de exploitante in 1927. Op de bovenste verdiepingen komen logementen. Ook Zeedijk 80, een 19e-eeuws pand is gerenoveerd met ondersteuning van gasloze technologie.
Beide panden zijn dit jaar opgeleverd.
Voorbeeldfunctie
De resultaten van NV Zeedijk zijn zichtbaar langs de Zeedijk, met een mix van moderne winkels die gericht zijn op jongeren en creatieve doelgroepen. De organisatie fungeert als voorbeeld voor de transformatie van centrumgebieden door haar geïntegreerde aanpak en continue aanwezigheid, met als doel Amsterdam aantrekkelijk te maken voor zowel inwoners als bezoekers.
Van algemeen naar concreet
Het Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad formuleert algemene prioriteiten, maar NV Zeedijk reageert ook op incidenten en past aankopen aan de beleidsdoelen aan. De benadering verschilt van andere binnensteden; NV Zeedijk richt zich sinds lange tijd op duurzaam gebruik en functiewijzigingen die de sociale cohesie verbeteren.
Aanpak Binnenstad
In 2020 heeft de gemeente het ‘Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad’ vastgesteld, met als prioriteiten:
1. functiemenging en meer diversiteit
2. beheer en handhaving
3. een waardevolle bezoekerseconomie
4. versterking van de culturele verscheidenheid en buurtidentiteiten
5. bevordering van meer en divers woningaanbod
6. meer verblijfsruimte en groen in de openbare ruimte
Impulsaanpak Winkelgebieden
De Impulsaanpak Winkelgebieden is een subsidieregeling van het Rijk waarvoor in totaal € 100 mln is vrijgemaakt. Deze helpt gemeenten hun binnenstedelijke winkelgebieden toekomstbestendig te maken.
Gepubliceerd in PropertyNL Magazine nr. 8, 29 augustus 2025
