De Belarussische autoriteiten hebben de druk op onafhankelijke uitgevers en boekhandelaren verder opgevoerd. Tussen 6 en 8 oktober 2026 werden Igor Lohvinov, Andrei Yanushkevich en Yaroslav Ivanyuk volgens mediaberichten door het ministerie van Binnenlandse Zaken op een opsporingslijst geplaatst.
De precieze juridische gronden voor de maatregel zijn niet bekendgemaakt in de beschikbare berichtgeving. De stap volgt wel op maanden van huiszoekingen, arrestaties en officiële aanduidingen van uitgeverijen en andere spelers in de boekenbranche als zogenoemde ‘extremistische formaties’.
Van uitgevers naar de hele keten
In februari 2026 voerden veiligheidstroepen huiszoekingen en arrestaties uit onder medewerkers van zowel actieve als al gesloten uitgeverijen. Ook ondernemers die boeken verkochten of distribueerden werden getroffen. Daarmee richtte de druk zich niet alleen op afzonderlijke titels of bedrijven, maar ook op de infrastructuur die boeken bij lezers brengt.
In maart volgde een lijst waarop organisaties en personen uit de drukkerij- en uitgeefsector werden geplaatst. Daarop stonden onder meer de stichting , Lohvinau Publishing House, Andrei Yanushkevich Publishing en Gutenberg Publisher. Ook Dmitry Kolas, Vaclav Bohdanovich, Aliaksandr Yevdaha, Lohvinov, Yanushkevich en Ivanyuk werden genoemd.
De lijst brengt stichtingen, ondernemingen en individuele ondernemers onder één administratief label, hoewel hun rollen binnen de sector verschillen. Uit de beschikbare gegevens blijkt niet dat tegen alle genoemde personen en organisaties dezelfde procedures lopen. De aanduiding kan het voor drukkerijen, boekhandels, vervoerders en andere zakelijke partners wel riskanter maken om met hen samen te werken.
De nieuwe opsporingsmaatregel tegen de drie uitgevers verhoogt bovendien de persoonlijke druk. Een plaatsing op een opsporingslijst kan leiden tot arrestatie en verdere juridische beperkingen. Welke concrete verdenkingen aan de maatregel ten grondslag liggen en of er tegen de drie mannen al formele procedures lopen, is niet duidelijk.
Waarom distributie zo belangrijk is
Een boek komt niet bij de lezer door alleen een manuscript te drukken. Uitgevers selecteren auteurs, regelen de productie, betalen oplages en organiseren opslag, vervoer en verkoop. Voor Belarussischtalige boeken en werken over geschiedenis en cultuur vormen onafhankelijke uitgevers bovendien een kanaal buiten de door de staat gecontroleerde media.
De druk kan daarom op verschillende plaatsen in de keten effect hebben. Een huiszoeking kan documenten, voorraden en apparatuur tijdelijk onbruikbaar maken. Een officiële kwalificatie als ‘extremistisch’ kan zakelijke partners ertoe bewegen afstand te nemen, ook wanneer tegen die partners zelf geen zaak loopt. Een drukkerij kan een opdracht weigeren, een boekhandel kan een catalogus vermijden en een logistiek bedrijf kan besluiten geen risico te nemen.
Voor kleine ondernemingen met weinig alternatieve verkoopkanalen kan het verlies van één partner al voldoende zijn om de activiteiten stil te leggen. De autoriteiten hoeven niet iedere winkel afzonderlijk te sluiten wanneer een aanduiding van een uitgever al onzekerheid door de hele distributieketen verspreidt.
Een bredere controle over cultuur en informatie
De volgorde van de maatregelen wijst op een uitbreiding van de aandacht van individuele medewerkers en ondernemers naar uitgeverijen, organisaties en de netwerken daartussen. De opsporing van Lohvinov, Yanushkevich en Ivanyuk geeft die ontwikkeling een nieuwe persoonlijke dimensie.
Het boekenvak is minder zichtbaar dan nieuwsmedia of politieke organisaties, maar het bepaalt mede welke auteurs, talen en historische interpretaties lezers kunnen bereiken. Wanneer productie, verkoop en distributie tegelijk worden verzwakt, kan de ruimte voor onafhankelijke cultuur kleiner worden zonder dat iedere afzonderlijke publicatie formeel wordt verboden.
Zerkalo berichtte over de opsporingslijst en de eerdere aanduidingen. De belangrijkste openstaande vraag is of de maatregel tegen de drie uitgevers wordt gevolgd door concrete zaken en of ook andere uitgevers, boekhandelaren en culturele organisaties in hetzelfde juridische kader terechtkomen.
