Enkele honderden mensen hebben op 3 oktober 2026 in Parijs geëist dat Frankrijk uit de Europese Unie en de NAVO stapt. De demonstratie op het Palais-Royal werd georganiseerd door Florian Philippot, leider van de radicaal-rechtse, eurosceptische en pro-Russische partij Les Patriotes, die zich voorbereidt op een kandidatuur bij de presidentsverkiezingen van 2027.
De betogers koppelden hun buitenlandsepolitieke eisen aan de kosten van het dagelijks leven. Zij vroegen om lagere benzinebelastingen, minder uitgaven voor het Franse leger en het stopzetten van financiële en militaire steun aan Oekraïne. Volgens de redenering achter de betoging zou Frankrijk zo geld vrijmaken voor de eigen bevolking.
Over de bijeenkomst berichtten onder meer Russische media en een tweede Russischtalige nieuwsbron. De verslagen beschreven protesten tegen steun aan Kyiv en tegen een mogelijke Franse betrokkenheid bij een oorlog.
Een protestprogramma met drie fronten
Voor Philippot is het verlaten van de EU en de NAVO geen bijkomstig standpunt, maar de kern van zijn politieke profiel. In Parijs werd die eis verbonden met de oorlog in Oekraïne en met economische druk op Franse huishoudens. De boodschap was eenvoudig: Frankrijk moet zijn bondgenootschappen verlaten, de steun aan Oekraïne beëindigen, besparen op defensie en de vrijgekomen middelen inzetten voor lagere lasten en een betere levensstandaard.
Daarmee bracht de partij internationale veiligheid rechtstreeks in verband met benzineprijzen en overheidsuitgaven. De demonstranten presenteerden minder militaire en internationale verplichtingen als een oplossing voor binnenlandse problemen. Die combinatie kan een kleine politieke beweging zichtbaarheid geven, omdat zij kiezers met uiteenlopende zorgen op één thema probeert te verenigen.
Een verlaging van de benzinebelasting is voor veel kiezers een concreet voorstel. Het vertrek uit de NAVO en de EU zou daarentegen een ingrijpende verandering van de Franse positie in Europa betekenen. De betoging maakte vooral duidelijk welke richting Les Patriotes voorstaat, maar niet hoe de bestaande veiligheids- en economische relaties daarna zouden worden vervangen.
Wat een NAVO-vertrek zou veranderen
Een vertrek uit de NAVO zou meer zijn dan een symbolische koerswijziging in het buitenlands beleid. Het bondgenootschap vormt een kader voor gezamenlijke defensieplanning, militaire samenwerking en overleg bij crises. Frankrijk zou buiten dat kader opnieuw moeten bepalen hoe het afschrikking organiseert, informatie deelt en samenwerkt met Europese partners.
Dat debat krijgt extra gewicht doordat Les Patriotes tegelijk pleiten voor minder uitgaven aan de Franse strijdkrachten. Minder deelname aan gezamenlijke structuren en een kleinere nationale defensie zouden samen de manier veranderen waarop Frankrijk dreigingen beoordeelt en op een crisis reageert. De partij stelt daar een grotere nadruk op nationale autonomie tegenover.
Ook een vertrek uit de Europese Unie zou gevolgen hebben die veel verder reiken dan een wijziging in de buitenlandse politiek. Frankrijk zou zijn rol in de interne markt, de gemeenschappelijke instellingen en de Europese besluitvorming opnieuw moeten vormgeven. Op de bijeenkomst werd afscheiding als oplossing voorgesteld, zonder een uitgewerkt alternatief voor die economische en institutionele banden.
Een kandidaat vanaf de politieke marge
Philippot wil in 2027 opnieuw proberen een plaats op het nationale stembiljet te veroveren. Zijn partij begint echter vanuit een zwakke electorale positie. Les Patriotes kreeg bij de verkiezingen voor het Europees Parlement minder dan 1 procent van de stemmen. Philippot wist bovendien voor de presidentsverkiezingen van 2022 niet het vereiste aantal steunbetuigingen te verzamelen.
Een presidentscampagne kan hem desondanks een landelijk podium bieden. Ook een partij zonder grote parlementaire fractie kan tijdens zo’n campagne onderwerpen op de agenda zetten die grotere partijen liever aan de rand houden. De steun aan Oekraïne wordt door Philippot niet alleen als een kwestie van internationale solidariteit of veiligheid voorgesteld, maar ook als een vraag over belastingen, brandstof en de bestemming van overheidsgeld.
Zijn politieke lijn verbindt daardoor meerdere vormen van onvrede. Eurosceptische kiezers krijgen een pleidooi voor meer nationale zeggenschap, tegenstanders van steun aan Oekraïne een programma van buitenlands politiek terugtrekken en mensen die met hoge brandstofkosten kampen een voorstel voor lagere belasting. De onderliggende gedachte is dat Frankrijk minder middelen aan internationale verplichtingen en defensie moet besteden en zich sterker op de eigen bevolking moet richten.
Tegen de veiligheidskoers van de meeste Europese regeringen
De oproep van Philippot komt op een moment waarop regeringen in Europa juist waarschuwen voor een verslechterende veiligheidssituatie. Zij wijzen op militaire risico’s die verband houden met Rusland, Iran, China en Noord-Korea en op hybride activiteiten die aan Rusland worden toegeschreven. In dat klimaat zoeken veel Europese landen naar meer samenwerking en een grotere militaire weerbaarheid.
De eisen die in Parijs werden geformuleerd gaan de andere kant op. Een vertrek uit de NAVO en lagere Franse defensie-uitgaven zouden niet alleen de relatie met bondgenoten veranderen, maar ook de bijdrage van Frankrijk aan de gezamenlijke Europese verdediging verkleinen. Dat maakt de demonstratie relevant voor meer dan de verkiezingscampagne van één kleine partij: zij zet een fundamenteel alternatief tegenover de veiligheidskoers die de meeste Europese regeringen volgen.
De beperkte verkiezingsresultaten van Les Patriotes laten nog niet zien dat Philippot die koers kan beïnvloeden. Eerst moet hij opnieuw voldoende steun verzamelen om daadwerkelijk aan de presidentsverkiezingen te kunnen deelnemen. De bijeenkomst op het Palais-Royal is daarmee vooral een poging om een marginaal partijprogramma naar het centrum van het debat over Frankrijk in 2027 te brengen.
De uitkomst blijft onzeker: het is nog niet duidelijk of Philippot zijn steun op straat kan omzetten in een geldige kandidatuur en een betekenisvolle uitslag. Wel heeft hij zijn inzet helder gemaakt. De discussie over benzine, belastingen en steun aan Oekraïne moet volgens hem uitmonden in een veel grotere keuze: behoudt Frankrijk zijn plaats in de Europese en trans-Atlantische structuren, of kiest het voor een breuk?
