Een Russische desinformatiecampagne probeert in de aanloop naar regionale en lokale verkiezingen in Duitsland politieke tegenstanders van de Alternative für Deutschland (AfD) en het Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW) te beschadigen. Binnen de operatie ‘Matrjoschka’, ook bekend als ‘Overload’, zijn volgens berichtgeving meer dan 180 valse berichten verspreid via X, Bluesky en TikTok.
De berichten bevatten verzonnen beschuldigingen over corruptie, drugsgebruik, moord en seksschandalen. Ook werden tegenstellingen tussen de oostelijke en westelijke deelstaten aangezet. De campagne had een pro-Russisch, anti-Duits en anti-Europees karakter. Kandidaten en vertegenwoordigers van vrijwel alle grote Duitse politieke partijen werden doelwit, met uitzondering van de AfD en het BSW.
De bevindingen werden op 3 augustus 2026 gemeld door verschillende media, waaronder Deutsche Welle. Onderzoekers beoordelen de directe effectiviteit van de campagne voorlopig als beperkt. Sommige publicaties zouden meer dan 100.000 weergaven hebben verzameld, maar kregen weinig natuurlijke interacties en reacties. Dat wijst volgens de onderzoekers op kunstmatig opgevoerde verspreiding.
Verkiezingen in september
Duitsland gaat in september naar de stembus voor een reeks regionale en lokale verkiezingen. Op 6 september volgen de verkiezingen voor het parlement van Saksen-Anhalt. Een week later, op 13 september, zijn er lokale verkiezingen in Nedersaksen. Op 20 september stemmen kiezers in Mecklenburg-Voorpommeren voor het deelstaatparlement en kiezen inwoners van Berlijn een nieuwe Abgeordnetenhaus.
Peilingen wijzen op aanzienlijke steun voor de AfD. In Saksen-Anhalt en Mecklenburg-Voorpommeren staat de partij in de peilingen bovenaan. Een hoge uitslag betekent niet automatisch deelname aan een deelstaatregering. De traditionele partijen hebben tot dusver geweigerd coalities met de AfD te vormen.
De regionale verkiezingen gelden als een belangrijke graadmeter voor de stemming onder kiezers en voor de beoordeling van de federale regering. De uitslagen worden ook gevolgd vanwege de positie van de AfD in de oostelijke deelstaten.
Netwerk van valse accounts
‘Matrjoschka’ maakt gebruik van botnetwerken, nagemaakte producties van gevestigde nieuwsmedia en netwerken van valse accounts. Volgens OSINT-onderzoekers houdt de operatie verband met de desinformatiegroep Storm-1516. Die groep zou onder controle staan van de Russische militaire inlichtingendienst, de militaire inlichtingendienst van de generale staf van de Russische strijdkrachten.
De onderzoekers wijzen erop dat de verspreide berichten niet alleen individuele kandidaten aanvallen. Een deel van de inhoud is gericht op het versterken van bestaande verschillen tussen de voormalige Oost- en West-Duitse gebieden. Daarbij worden sociaal-economische verschillen en historische ervaringen in het publieke debat gebruikt als aangrijpingspunt.
Dat de AfD en het BSW buiten de voornaamste golf van valse beschuldigingen bleven, wordt door de onderzoekers als een selectief element van de operatie beschreven. Beide partijen nemen geregeld standpunten in die aansluiten bij Russische narratieven over de oorlog tegen Oekraïne, sancties en de wens om de dialoog met Moskou te herstellen. De campagne bevat volgens de aangehaalde analyses daarmee niet alleen aanvallen op Duitse politici, maar ook boodschappen die de steun voor Oekraïne en het Europese beleid tegenover Rusland kunnen verzwakken.
Onderdeel van bredere beïnvloeding
De informatieoperatie wordt geplaatst in een bredere Russische aanpak tegen Europese landen. In die aanpak worden verkiezingsbeïnvloeding, cyberaanvallen op kritieke infrastructuur, spionage en sabotage naast elkaar ingezet. De campagne rond de Duitse verkiezingen is volgens de aangehaalde onderzoekers bedoeld om politieke en maatschappelijke tegenstellingen te vergroten en het vertrouwen in officiële bronnen en nieuwsorganisaties aan te tasten.
Duitsland is een van de belangrijkste politieke, economische en militaire partners van Oekraïne en speelt een centrale rol in het Europese beleid tegenover Rusland. De Duitse verkiezingen worden daarom ook buiten het land nauwlettend gevolgd. Vooralsnog beoordelen experts de verspreiding van de berichten als beperkt effectief, terwijl de operatie in de aanloop naar de stemmingen wordt gemonitord.
