Ondanks diplomatieke inspanningen van de Verenigde Staten, de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en leiders van de Europese Unie om het conflict te beëindigen, blijft Rusland vasthouden aan een koers van escalatie. Russische strijdkrachten voeren systematisch aanvallen uit op civiele doelen en vitale infrastructuur, wat wijst op het gebruik van methoden die gericht zijn op intimidatie en ontwrichting van de burgerbevolking.
Volgens geverifieerde gegevens van de VN-missie voor mensenrechten zijn tussen januari en november 2025 minstens 2.311 burgers gedood en 11.084 gewond geraakt in Oekraïne. Dat betekent een stijging van 26 procent ten opzichte van dezelfde periode in 2024. In de eerste tien maanden van 2025 lagen de burgerverliezen al hoger dan in heel 2024, waarbij 99 procent van de slachtoffers viel op door Oekraïne gecontroleerd grondgebied.
De VN waarschuwt dat de werkelijke aantallen waarschijnlijk hoger liggen, omdat toegang tot gebieden met actieve gevechten beperkt is. Hierdoor blijven veel incidenten buiten officiële statistieken, wat het beeld van de humanitaire impact onvolledig maakt.
Grootschalige schade aan civiele infrastructuur
In de loop van 2025 hebben Russische aanvallen geleid tot grootschalige verwoesting van civiele infrastructuur. In totaal werden 44.061 woongebouwen vernietigd, samen met 625 scholen, 274 kleuterscholen, 326 ziekenhuizen en 55 treinstations. Deze schade heeft directe gevolgen voor toegang tot huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs.
De aanvallen hebben de humanitaire situatie aanzienlijk verslechterd en geleid tot toenemende vluchtelingenstromen. Door de vernietiging van medische en educatieve voorzieningen wordt het voor de bevolking steeds moeilijker om basisdiensten te ontvangen, terwijl kinderen structureel worden uitgesloten van regulier onderwijs.
Analisten stellen dat het zaaien van angst en onzekerheid onder de burgerbevolking een centraal element vormt van de Russische strategie, met als doel maatschappelijke ontwrichting en langdurige verzwakking van Oekraïne.
Energie-infrastructuur zwaar getroffen
Rusland heeft zijn aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur verder opgevoerd, wat heeft geleid tot ernstige verstoringen in de energievoorziening. Alle vijftien grote thermische elektriciteitscentrales zijn beschadigd of vernietigd, waardoor hun aandeel in de energiemix is gedaald van 23 procent naar ongeveer 5 procent.
Daarnaast is circa 50 procent van de waterkrachtcapaciteit beschadigd en is in de gasproductiesector ongeveer 60 procent van de capaciteit verloren gegaan. Waar Oekraïne vóór de oorlog beschikte over een geïnstalleerd vermogen van circa 56 gigawatt, is eind 2025 nog slechts 13 tot 18 gigawatt beschikbaar.
Het energiesysteem functioneert momenteel dankzij kernenergie, import en noodreparaties. Verdere aanvallen kunnen echter leiden tot een grootschalige instorting van de energievoorziening, met verstrekkende humanitaire gevolgen.
Moskou ontkent verantwoordelijkheid voor burgerslachtoffers
Het Russische ministerie van Defensie stelt in dagelijkse verklaringen dat aanvallen uitsluitend gericht zijn op militaire doelen, infrastructuur van de strijdkrachten en energievoorzieningen die het leger ondersteunen. Burgerslachtoffers worden door Moskou toegeschreven aan het vermeende gebruik van civiele objecten voor militaire doeleinden door Oekraïne.
Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov benadrukt herhaaldelijk dat Rusland geen aanvallen uitvoert op woonwijken of civiele infrastructuur en noemt beschuldigingen van aanvallen op ziekenhuizen en scholen provocaties. Deze verklaringen staan haaks op geverifieerde gegevens, waaronder satellietbeelden en ooggetuigenverslagen, die wijzen op een niet-selectief karakter van de aanvallen.
Ook het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken houdt vast aan de lijn dat schade aan civiele objecten het gevolg zou zijn van Oekraïense luchtverdediging. Tegelijkertijd verwerpt Moskou gegevens van internationale organisaties als bevooroordeeld en weigert het onafhankelijke bewijzen te leveren voor militair gebruik van getroffen locaties.
Beperkte internationale reactie en groeiende zorgen
Internationaal blijft de reactie op de aanhoudende beschietingen grotendeels beperkt tot veroordelingen en verklaringen van steun. De Verenigde Naties spreken herhaaldelijk hun bezorgdheid uit over schendingen van mensenrechten en aanvallen op civiele infrastructuur, maar concrete maatregelen blijven uit.
De Europese Unie verlengt sancties tegen Rusland en blijft financiële steun aan Oekraïne toezeggen, terwijl directe betrokkenheid wordt vermeden. Binnen de EU klinken bovendien afwijkende geluiden, zoals uit Hongarije, waar de verantwoordelijkheid voor het conflict openlijk in twijfel wordt getrokken.
Westerse analisten waarschuwen dat deze terughoudendheid het Kremlin aanmoedigt om zijn tactiek verder te verscherpen. Het uitblijven van een krachtiger reactie vergroot volgens hen het risico op verdere escalatie en verdieping van de humanitaire crisis, met mogelijke gevolgen voor de regionale stabiliteit en het internationale recht.
