De totale schuld van Russische bedrijven is opgelopen tot bijna 293 biljoen roebel, een bedrag dat hoger ligt dan het verwachte bruto binnenlands product van het land. Dat blijkt uit cijfers van het Russische statistiekbureau Rosstat, gepubliceerd op 8 juni 2026. De schuldenlast groeit sneller dan de capaciteit van bedrijven om deze te bedienen.
De schuld is opgebouwd uit twee delen. Het grootste deel – 152 biljoen roebel – bestaat uit bankleningen en langlopende leningen. De rest is handelskrediet: geld dat bedrijven verschuldigd zijn aan leveranciers van grondstoffen en apparatuur, aan onderaannemers, aan eigen personeel in de vorm van lonen, en aan de belastingdienst via nog niet betaalde belastingen en sociale premies.
Vooral deze laatste categorie, de ‘alledaagse schulden’, blijkt kwetsbaar. Het volume aan achterstallige betalingen steeg in een jaar tijd met bijna 18 procent tot 7 biljoen roebel.
####Hoge rente als knelpunt
Analisten wijzen de aanhoudende strenge monetaire politiek van de Centrale Bank van Rusland aan als belangrijkste oorzaak. De inflatie, aangewakkerd door massale injecties van ongedekt geld in de defensiesector tijdens de oorlog tegen Oekraïne, dwong de centrale bank eind 2024 de beleidsrente te verhogen naar 21 procent. Voor de civiele economie leidde dat tot een scherpe stijging van de kredietkosten, een feitelijke onbetaalbaarheid van hypotheken en een dalende consumptie.
De latere verlaging van de rente naar 14,25 procent heeft de crisis niet gestopt; het heeft de grip slechts iets losser gemaakt. Kredieten blijven zo duur dat nieuwe investeringsprojecten economisch onrendabel zijn en herfinanciering van bestaande verplichtingen een aparte hoofdpijn wordt. Bedrijven moeten nu tot 37 procent van hun winst besteden aan het betalen van rente over leningen – meer dan een derde van de verdiende inkomsten gaat niet naar groei, maar naar het simpelweg overeind blijven.
####Belastingdruk verhoogt spanning
Extra druk ontstond door een verhoging van de vennootschapsbelasting aan het begin van 2026, van 20 naar 22 procent, in combinatie met strengere belastinghandhaving. De logica van bedrijven in deze situatie is pragmatisch: eerst worden belastingen betaald om te voorkomen dat rekeningen worden geblokkeerd, pas daarna leveranciers en crediteuren. Het gevolg is dat de achterstallige debiteuren in de hele toeleveringsketen zijn opgelopen tot 4 biljoen roebel, en dat bedrijven massaal overschakelen op werken met vooruitbetaling om zich te beschermen tegen wanbetaling van partners.
####Domino-effect in sectoren
De verwerkende industrie wordt het hardst getroffen door de betalingsachterstanden, met 2,5 biljoen roebel aan schulden. Daarna volgen handel, mijnbouw en bouw. Het mechanisme lijkt op een klassiek domino-effect: grote concerns en overheidsopdrachtgevers rekken betalingen aan onderaannemers bewust op om hun eigen liquiditeit veilig te stellen. Kleine en middelgrote bedrijven, zonder financiële buffer, worden zo ongewild gratis kredietverstrekkers voor grote spelers – en gaan als eerste ten onder bij kasstroomproblemen.
Het aandeel probleemleningen in het mkb-segment is inmiddels gestegen tot 19 procent: bijna een op de vijf leningen wordt een hoofdpijndossier voor zowel bank als lener.
####Gevolgen voor de bevolking
Verderop in de keten treft het gewone burgers. De nettowinst van bedrijven daalde in een jaar tijd met een kwart, tot 5,2 biljoen roebel, en het bbp kromp in het eerste kwartaal van 2026 met 0,2 procent. Bedrijven bezuinigen in zulke omstandigheden als eerste op personeel: de reële loongroei vertraagde tot 5,1 procent en indexeringsprogramma’s worden bevroren.
Tegelijkertijd verwerken bedrijven de gestegen kosten – voor rentedienst en belastingen – in de uiteindelijke prijzen van goederen. Dat wakkert de inflatie aan en treft de levensstandaard van de bevolking dubbel: eerst via bevroren lonen, daarna via duurdere producten in de schappen.
####Vooruitzichten
Als de trend doorzet, kan de Russische economie overgaan van puntproblemen bij individuele bedrijven naar een systemische fase van wanbetalingen – waarbij het faillissement van één grote schuldenaar tientallen contractpartijen meetrekt. De centrale bank balanceert voorlopig tussen inflatiebestrijding en het behoud van bedrijvigheid, terwijl de schuld blijft oplopen – en, gezien de dynamiek van het afgelopen jaar, niet in het voordeel van het bedrijfsleven.
